شغل قالی بافی 

قالی بافی  مشهورترین نام در صنعت فرش است، در شغل قالی بافی ، کارگر قالی باف کسی است که قادر به بافت قالی باشد. مراحل قالیبافی از کارگر مبتدی آغاز می شود و به کارگر عادی، ماهر و استادکار ختم می گردد. یک بافنده قالی معمولا به عملیات گروزنی، پودگذاری و مقراض زنی می پردازد. قدرت تولید یک کارگر بافنده، گاه ۱۲۰۰۰ ریشه در یک روز کاری است.

بافنده برای گره زنی، ابتدا انگشتان خود را به پشت یک جفت چله (تار پشت و تار رو) می گذارد و تار پشت را به پیش می کشد تا جایی که جلوتر از تار رو قرار بگیرد، آنگاه خامه را پس از گذراندن از پشت تار رو، بر اساس ضوابطی، از رو به دور تار پشت می پیچد و دو سر خامه را به سوی خود می کشد، سپس خامه (سر ریشه) را که دنباله آن به صورت کلاف در بالای سر بافنده آویزان است، با کارد ویژه می برد و گره زدن به دور جفت دیگر تار را آغاز می کند. کار قالیبافی و آموزش آن در سالهای اخیر استاندارد شده و برای قالیباف سه درجه تعیین شده است

سرقالیباف: سر قالیباف یا قالیباف ارشد، فردی است که بر کار یک یا چند قالیباف نظارت می کند. او پس از تنظیم برنامه قالیبافان مورد نظر، وسایل مورد نیاز آنان را از قبیل خامه، دفتین، شانه، نقشه، سيخ، چاقو و غیره فراهم می کند و در اختیار آنان قرار می دهد، پس از راهنمایی لازم، قسمتهای بافته شده را با نقشه تطبیق می دهد و اگر نواقصی را مشاهده کند، به قالیباف یادآوری می نماید. او دقت می کند که رنگهای به کار رفته، با اصل نقشه مطابقت داشته باشند. او در زمینه بافت مراقب است که اگر بافندهای به عللی فرش را نیمه تمام رها کرد، بقیه بافت قالی مطابق بافت اولیه ادامه یابد و فرش یکدست بافته شود. او آغاز و پایان کار هر بافنده را یادداشت می کند و اگر لازم باشد قسمتهای مشکل بافت را خودش می بافد، آنگاه پس از اتمام بافت، رجهای بافته شده را می شمارد و اگر فرش نقصی نداشته باشد، پس از محاسبه کارکرد قالیبافان مورد نظر، قالبهای بافته شده را تحویل می دهد

پرداختگر قالی: پرداختگر قالی فردی است که فرشها را برای پرداخت آماده کند. اور ابتدا قالی را بر روی میز و یا سطح کاملا صاف قرار می دهد و سپس با کمک قیچی

سرپرست کارگاه قالیبافی: سرپرست کارگاه قالیبافی، فردی است که بر کار کلیه بافندگان و استادکاران نظارت می کند. او قبل از هر چیزی برای اداره امور کارگاه برنامه ریزی می کند که این برنامه ریزی شامل تأمین مواد اولیه قالیبافی، روش بافت، چا، اب لواح و قالیباف، پرداخت دستمزد و تأمین بیمه و در نظر گرفتن اوقات کار و غیره خواهد بود.
ا سرپرست کارگاه قالیبافی، به تناسب حجم کار، کارهای قالیبافی را بین قالیبافان تقسیم می کند و پس از آموزشهای لازم، برای هر یک کارت شناسایی که معرف کمیت و کیفیت کار هر بافنده باشد تنظیم می کند. وی در زمینه امور کارگاه بسیار دقت می کنند که کلیه امور کارگاه مطابق قانون کار پیش رود. همچنین در حفظ و نگهداری ابزار و وسایل کارگاه و امور ایمنی و بهداشتی کارگران قالیباف، مراقبتهای لازم را انجام می دهد. سرپرست کارگاه پیشرفت کار قالیبافی را کنترل می کند و اگر کار از جدول برنامه زمان پناهی شاهه عقب بیفتد، به رفع علتها و نارساییها می پردازد. او از نحوه کار اعم از کیفیت و کمیت، به طور مرتب گزارشهایی تهیه می کند و قبل از تمام شدن مواد اولیه قالیبافي به تهیه آن اقدام می کند تا هیچگاه این امر به توقف و تعطیلی کارگاه قالیبافی نیانجامد. سرپرست کارگاه به بهره وری بهینه، روشهای انجام کار و پرهیز از تشریفات زاید توجه دارد و در پایان بافت قالی هر دار به ارزیابی تولیدی همان دار از نظر صرف هزینه از مان و نوع بافت می پردازد و یک نسخه از برگ ارزیابی را در پرونده ویژه بایگانی می کنند

ارزیاب قالی : ارزیاب قالی فردی است که قیمت و ارزش قالی را تعیین می کند. ارزیابی قالی مستلزم دانستن فرایند تولید فرش است. ارزیاب ابتدا فرش را پهن می کند و پس از دیدن رو و پشت فرش، طول و عرض فرش را اندازه گیری می کند و مساحت آن را محاسبه می نماید. آنگاه پس از تعیین رجشمار قالی و منطقه بافت به بازدید محاسن و معایب فرش می پردازد. بدیهی است نواقص و معایب فرش از قیمت فرش می کاهد. ارزیابی فرش معمولا توسط چند نفر انجام می شود و قیمت فرش میانگین نظرات آنان است.. به طور کلی کار ارزیابی فرش ، به «عوامل ظرافت بافت، طرح قالی، اصالت نقشه ، منطقه بافت، نوع مواد اولیه و مرغوبیت آن، رنگرزی الیاف و مرغوبیت نوع رنگی اندازه قالی، هنری بودن کار و بدیع بودن آن، عاری از عیب و نقص بودن بافت، رنگ و نقشه، شهرت طراح و بافنده، قيمت روز مواد و دستمزد، نمونه و منحصر به فرد بودن قالی، تاریخ بافت و از همه مهمتر رجشمار قالی بستگی دارد

رنگرز قالی:  رنگرز فردی است که به رنگرزی الیاف پشم (با ابریشم) می پردازد. او ابتدا پشمهای مورد نظر را به منظور تعلیق با مواد رنگی وزن می کند. سپس آنها را در پاتیل رنگرزی می ریزد و به هم می زند تا خوب با رنگ مخله مل شوند. البته مخلول کردن مواد رنگی باید طبق دستورالعمل و فرمول خامس خود انجام شود و نمونه پشمهای رنگ شده باید با استاندارد تعیین شده تطبیق کند. کار نمونه گیری و ترکیب مواد شیمیایی و ثباتی برای رنگرزی پشم و نظارت به ترکیب رنگ، در مراحل برتر رنگرزی، بر عهده استاد کار رنگرزی است. پس از اتمام کار رنگرزی، پشم در ماشین مخصوص خشک می شود

نقشه کش قالی : نقشه کش هنرمندی است که نقشه قالی را بر روی کاغذهای شطرنجی متناسب با رجشمار قالی با مداد رسم می کند. او آنگاه خلهای طرح را با نقطه گذاری مشخص نموده، آنها را رنگ می کند تا رنگ ریشه ها مشخص شود. در این کاغذها اهر نشیله که در یک خانه جای می گیرد، یک ریشه را نشان می دهد و بافنده نیز بر اساس همین نقطه های رنگین، از خامه های رنگین استفاده می کنند. نقشه کشی چهار مرحله دارد: مرحله اول، مدادزنی است و آن طرح خطوط کلی نقشه بر روی کاغذ شطرنجی است. مرحله دوم، تصویر کشی مرحله سوم رنگ آمیزی تصویر و مرحله چهارم نقطه زنی است یعنی نقطه چین کردن حدود نگاره های نقش شده بر روی کاغذ شطرنجی

بازرس فني قالیبافی: بازرس فني قالیبافی، فرد تخصصی است که قالیبافان را برای بافتن بدون عیب راهنمایی می کند، وی میزان خامه مورد نیاز برای بافت را با توجه به نقشه فرش برآورد می نماید و در مورد میزان مواد مصرفی در فرش اظهار نظر ونظارت می کند. بازرس فنی مراقبت می کند رجشمار فرش با نقشه همخوانی داشته باشد. او قاليبافان را از نظر تخصص و مهارت آنان آزمایش می کند و در کلیه مراحل بافت، از مرحله چله کشی تا پایین آوردن فرش از دستگاه، بر کار قالیبافان نظارت دارد و دقت می نماید که فرش بدون عیب بافته شود

کلاف باز کن و كلافدوز: کلاف بازکن و كلافدوز فردی است که پس از تحویل گرفتن خامه ها، کلافه ها را می شمارد و پس از آن به باز کردن کلافهای خامه و سایر
نخهای مورد مصرف از قبیل چله و غیره می پردازد. او به هنگام باز کردن کلافها، دقت میکند که رشته های خامه و نخ پاره نشوند؛ از طرف دیگر اگر قرار باشد دو سر خامه و نخ گره بخورد مراقب است که گره ها یکسان زده شود. گاهی لازم است کلافها دوخته از اتمام کار، کلافهای باز شده و کلافهای دوخته شده را به سرپرست خود گزارش می دهد.

عدل بند قالی: عدل بند قالی فردی است که پس از آماده کردن وسایل عدل بندی از قبل گونی، سوزن، متر، طناب، تسمه و غیره، قالیها را متناسب با اندازه هر قالی ویر طبق روش شناخته شده که آموخته است، تا می زند. او سعی می کند که در تا زدن قالی به فرشها آس أرسل همچنین او پیش از عدل بنادی، کونی یا چتایی را به تناسب دی می شود و هر مدل را داخل یک قلعه کونی یا چتایی بریده شده قرار می دهد و می بی انجام پس از پیچیا، چناں دور امد آنها، آنها را می دوزد. او به هنگام دوختن دقت می کند
که سوزن از داخل قالی عبور کند و پس از اتمام کار دوزندگی به طناب کشی و تسمه کشی دور مدلهای دوخته شده می پردازد و پس از طناب کشی، برچسب خاصی را بر روی هر مدل می چسباند. اگر قرار باشد. محموله فرش مدت زیادی در راه باشد، در لابه لای فرشها تنباکو با نفتالین ریخته می شود